Uczmy się od najlepszych

Strategiczne partnerstwo lokalne (LSP) to jedna z podstawowych inicjatyw rządu, która poprzez aktywizację organizacji i obywateli na szczeblu lokalnym, ma doprowadzić do poprawy warunków życia. LSP są tworzone od 2000 roku na terenie niemal każdej jednostki administracyjnej Anglii i Walii zgodnie z instrukcjami i wsparciem departamentów rządowych i ich lokalnych przedstawicielstw. Są one organizacjami grupującym różne podmioty sektora publicznego, prywatnego, biznesowego oraz społecznego i wolontariackiego.

LSP nie posiadają umocowania ustawowego i nie powołują ciał wykonawczych, lecz stanowią wspólną inicjatywę wielu organizacji i mniejszych partnerstw, która ma wspierać swoich członków w realizacji społecznie użytecznych celów. Mają też włączać ich działania w realizację wizji rozwoju okręgu.
Idea tworzenia partnerstw strategicznych pojawiła się po nałożeniu na lokalne władze samorządowe obowiązku przygotowywania wieloletnich strategicznych planów rozwoju własnego obszaru. Rząd doceniając znajomość lokalnych realiów przez organizacje społeczne, publiczne czy biznesowe, działające na danym terenie, chciał by ich aktywność mogła dopomóc w tworzeniu i realizacji spójnej wizji rozwoju. Drugim powodem jest zapewnienie wysokiej skuteczności w zwalczaniu ubóstwa i wyrównywaniu poziomów życia w okręgach w których problem ten występuje. Ma się do tego przyczynić lepsza współpraca w ramach partnerstwa, między innymi podmiotów świadczących usługi publiczne.

U podstaw decyzji o tworzeniu partnerstw stoi przekonanie, że organizacje ze wszystkich sektorów czyli publicznego, prywatnego, społecznego i wolontariackiego mogą odegrać istotną rolę w poprawianiu jakości życia. Ich wspólne, skoordynowane działanie, mające lepsze poparcie doradcze i finansowe ze strony władz państwowych, może pełniej przyczynić się do realizacji celów. LSP ma wykorzystywać doświadczenie i zaangażowanie już istniejących partnerstw lub samodzielnie działających organizacji i dostarczać możliwości efektywnej współpracy, łączenia celów indywidualnych z ogólnymi, koncentracji na lokalnych problemach, ograniczania dublowania działań różnych organizacji i przez to zmniejszania biurokracji i racjonalizowania działań, promowania równego traktowania i integracji społecznej.

Organizacja partnerstw i członkowie LSP

Powoływaniem i organizacją LSP zajmują się lokalne samorządy, ale funkcja kierowania partnerstwem może przypaść każdemu z członków. O tym komu, decyduje specyfika problemów danego obszaru i doświadczenie działających tam organizacji. Udział i rola lokalnych władz polega zawsze na stawianiu interesów mieszkańców na pierwszym miejscu. Władze te odgrywają kluczową rolę w formułowaniu planu strategicznego, bo to one posiadają demokratyczny mandat do podejmowania decyzji i działań wykonawczych czy kontrolnych.

Każde LSP tworzy własne mechanizmy angażowania organizacji do udziału w partnerstwie, ale spośród organizacji publicznych główną rolę w partnerstwie, zgodnie z instrukcjami rządu, powinny, wraz z władzami lokalnymi i pomocą społeczną, odgrywać policja i służba zdrowia. Poza tym uważa się za wskazane zaproszenie przedstawicieli działów edukacji, drogownictwa, transportu osobowego, ochrony środowiska, sportu, turystyki, kultury, agencji zatrudnienia, i innych organizacji w tym regionalnych jak władze parków narodowych, agencje rozwoju regionalnego itp.
Sektor prywatny, jako zarówno dostawca i użytkownik lokalnych usług, powinien mieć stosowną reprezentację. Jego uczestnictwo może polegać na zaproszeniu organizacji biznesowych lub przedstawicieli określonych branż, które odgrywają rolę w okręgu.

Ostatnią grupą, która ma szeroką reprezentację w partnerstwie jest sektor społeczny i wolontariacki. Ma on dwie, ważne dla tworzenia planów i ich realizacji, funkcje: świadczy usługi, które stanowią uzupełnienie usług publicznych i pełni rolę rzecznika różnych grup społecznych. Szczególnie ta druga funkcja pomaga skompletować skład partnerstwa tak, by nie zabrakło w nim głosów tych grup, które zwykle nie mają reprezentacji, jak mniejszości etniczne czy religijne, lub grupy pokrzywdzone.

Struktura i zadania LSP

Partnerstwa LSP nie są pojedynczymi organizacjami, ale „rodzinami Partnerstw” lub organizacji połączonych w grupy tematyczne. Szczegółowe określenie składu rady i stworzenie grup przedmiotowych należy do danego partnerstwa. Przede wszystkim istotne jest, by wszystkie ważne lokalne zagadnienia stały się przedmiotem działań LSP, a występujące na danym obszarze grupy społeczne były reprezentowane. Partnerstwo samo wypracowuje mechanizmy włączania do pracy w swoich strukturach kolejnych podmiotów, oraz metody przeprowadzania konsultacji społecznych. Ważnym czynnikiem jest skuteczność w podejmowaniu decyzji i doprowadzaniu do ujednolicenia stanowisk. Dlatego stosuje się taką organizację sesji, by zbyt duża liczba jej uczestników nie zakłócała przebiegu obrad. Mogą to być np. sesje ograniczane do podgrup tematycznych itp.
Do głównych zadań partnerstwa należy:

• Opracowanie i realizacja lokalnej strategii, której celem ma być poprawa warunków gospodarczych, społecznych i poziomu życia na swoim obszarze. Strategia musi zawierać: długoterminową, realną wizję rozwoju obszaru; plan działania wyznaczający krótkoterminowe priorytety, które przyczynią się do realizacji ,,wizji’’; zobowiązanie wszystkich partnerów do realizacji ,,wizji’’; ustalenia dotyczące monitoringu realizacji, okresowego aktualizowania strategii i raportowania wyników obywatelom.
• Integracja planów, partnerstw czy inicjatyw lokalnych, tworzenie powiązań między nimi i upraszczanie czy ograniczanie liczby podobnych rozwiązań oraz racjonalizacja zastosowanych środków i czasu.
• Wdrożenie strategii Lokalnej Odnowy Sąsiedztwa jeśli okręg należy do grupy 88 okręgów w których występują najgłębsze problemy społeczne i z tego powodu mają prawo korzystać ze specjalnego Funduszu Odnowy Sąsiedztwa.
• Tworzenie i rozwijanie - wspólne z władzami samorządowymi - Lokalnych Umów dot. Usług Publicznych (LPSA), Lokalnych Umów z Rządem (LAA) i programów Silniejsze i Bezpieczniejsze Społeczności (SSCF).

LSP musi być dostosowane do granic jednostek administracyjnych, ale nie oznacza to, że na każdym obszarze istnieje oddzielne partnerstwo LSP. Dokonywana jest ocena pod kątem skuteczności działania, czy ze względu na charakter danych okręgów nie będzie lepsze stworzenie wspólnego partnerstwa. Istnieje wiele przykładów takich racjonalnych, dobrze działających połączeń. Możliwe i praktykowane są również różne formy współpracy pomiędzy sąsiednimi LSP, jak też wspólne inicjatywy regionalne i subregionalne, np. dotyczące rekreacji czy ochrony środowiska.

Realizacja strategii i zarządzanie wykonaniem

Lata 2001 - 2003 były dla LSP okresem tworzenia struktur, strategii i zdobywania podstawowych doświadczeń. Następnie przyszedł czas na usprawnianie realizacji długoterminowych planów. LSP będące kompleksem organizacji i programów działania, muszą mieć niezbędne narzędzia, które pozwalają na monitorowanie całości i poszczególnych powiązań tak, aby proces realizacji strategii w jej poszczególnych etapach i częściach był przejrzysty i umożliwiał skuteczne zarządzanie. Narzędzia te pozwalają nie tylko na trafne wskazywanie podstawowych spraw i ustalanie priorytetów, ale również usprawniają bieżące planowanie i aktualizację krótkoterminowych celów. Wśród narzędzi które LSP mają do dyspozycji można wymienić:

• Performance Management Framework (PMF), stworzony przez Jednostki Odnowy Sąsiedztwa (NRU), umożliwiający dokonanie samooceny osiągnięć. Może on być przyjęty zarówno przez LSP z 88 okręgów korzystających z funduszu NRF jak i spoza nich. PMF jest modelem samooceny osiągnięć i ustalania priorytetów wśród spraw wymagających poprawy, który poddaje analizie operacje zarządzania w siedmiu kategoriach: rezultatów; zdrowych zasad partnerstwa; spójności programu i kierowania nim; zasobów, zarządzania finansami i administracji; pracy ze społeczeństwem na rzecz równego traktowania; pracy z innymi organizacjami i agencjami; uczenia się, doskonalenia i planowania na podstawie dobrych praktyk. Model składa się z szeregu kwestionariuszy i skali ocen, które umożliwiają wyciągnięcie wniosków.
• LSP Delivery Toolkit jest dostępny dla wszystkich LSP poprzez stronę internetową; dostarcza zasad zarządzania, pomaga w opracowywaniu wiarygodnych planów, uściślaniu mechanizmów realizacji i wypracowywaniu polityki, która byłaby zgodna z realizacją strategii. To narzędzie jest dostosowane do cyklu działań LSP, od przygotowania strategii, poprzez realizację do oceny i wniosków niezbędnych do opracowania nowych planów. Delivery Toolkit jest aktualizowany i zawiera studia przypadków oraz przykłady najlepszych praktyk.
• Floor Target Action Plan Toolkit – przeznaczone dla okręgów korzystających z funduszy NRF, które mają najsłabsze wyniki w osiąganiu podstawowych celów ustalonych centralnie i pokazujących minimalny standard usług skierowanych do wykluczonych czy pokrzywdzonych grup społecznych lub obszarów. Narzędzie służy do pięcioetapowego przygotowania dobrego planu, w oparciu o analizę danych i ocenę sytuacji. Efektem ma być wykonalny plan, który przyniesie lepsze wyniki niż dotychczas. Dokonywana analiza ma pomóc w przełożeniu celów ogólnokrajowych na lokalne warunki, a przede wszystkim określić czynniki zmiany, które warunkują osiągnięcie standardów, czy też doprowadzenie do zmniejszenia różnic pomiędzy danym okręgiem a średnią krajową. Poszczególnych pięć etapów formułowania planów działania to:
  - określenie aktualnych dokonań. Ustalenie stopnia realizacji floor targets i sformułowanie punktu wyjścia.
  - analiza lokalnych warunków. Ustalenie charakterystyki obszaru i natury problemów.
  - prognoza osiągnięcia floor targets. Na bazie analizy przygotowanie prognozy osiągnięcia, poprzez bieżące interwencje, celów i znalezienie różnic w przewidywanych efektach działań i celach ogólnokrajowych.
  - ocena opcji działań. Czy propozycje działań są najwłaściwsze w odniesieniu do problemów. Korzystając ze spostrzeżeń z etapów 1 i 3, dokonanie oceny tego, co skutecznie będzie działać w lokalnym kontekście i ewentualne wprowadzenie modyfikacji.
  - opracowanie zmodyfikowanego planu działania.
• Szkolenia organizowane przez NRU, które mają kształtować umiejętności niezbędne do realizacji programu Odnowy Sąsiedztwa.

Współpraca z rządem centralnym

Lokalne i regionalne biura rządu (Government Offices - GO) pełnią w stosunku do LSP role pomocnicze, mediacyjne oraz akredytacyjne. Jako pomocnik i mediator GO wspiera LSP bieżącym doradztwem i dostarczaniem informacji. Jeśli LSP ma problemy z uzupełnieniem partnerstwa o ważne agencje, czy usługodawców, GO podejmuje się mediacji, a także zapewnia by agencje administracji centralnej w pełni uczestniczyły w strukturach. Dba o trwałe kontakty pomiędzy LSP a organizacjami regionalnymi i rozpowszechnia w regionie informacje na temat dobrych praktyk. Przyjmuje rolę mediatora gdy relacje między partnerami są niewłaściwe.
Odrębnym działaniem jest przyznawanie LSP akredytacji. Polega ono na ocenie struktur i funkcjonowania LSP. Od pozytywnej oceny zakończonej akredytacją zależy przyznanie funduszy NRF wytypowanym 88 okręgom. Ocenie podlega stopień reprezentatywności, skuteczność w działaniu, odpowiedniość wytypowanych priorytetów i in.
Oprócz oceny działalności, której dokonują same LSP i oceny tworzonej przez GO, co pięć lat dokonywane jest badanie i ocena wszystkich LSP w ramach rządowego programu, która koncentruje się na realizacji najważniejszych zadań LSP. Raporty te są następnie publikowane.

Problemy w rozwijaniu partnerstwa

Analizy wskazują na szereg trudności, na które w różnym stopniu napotykają LSP w osiąganiu korzyści z funkcjonowania partnerstw. Wymieniane są: trudności w podejmowaniu decyzji ze względu na zbyt duże rady lub nadmierną szczegółowość rozważań, napięcia między partnerami, niekompetencja reprezentantów organizacji zrzeszonych w radach, problemy z przywództwem (do kiedy jest ono konstruktywne, a kiedy staje się już dominujące), różny stopień zaangażowania agencji publicznych. Udział filara społecznego i wolontariackiego oznacza czasami zderzenie aktywności społecznej ze sztywnością instytucji i organizacji.

Korzyści z istnienia LSP

W badaniach nad LSP wykazane zostały różne grupy korzyści jakie osiągane są dzięki funkcjonowaniu partnerstw w opinii samych LSP. Większość wśród podstawowych korzyści wskazuje na uszeregowanie celów i wspólne działanie. Pozostałe korzyści to: osiąganie zgody co do celów, tworzenie relacji, wzrost wzajemnego zaufania, powstawanie nowej energii i entuzjazmu do działania. Wspomniane są też fundusze zewnętrzne, które trafiają do partnertstw i poprawa osiągnięć. Coraz liczniejsza grupa LSP dostrzega korzyści w procesie racjonalizowania partnerstw.

Maciej Popławski

Źródła:
Local Strategic Partnership, Government Guidance, London 2001
Local Strategic Partnership, ODMP Newsletter / Research Update, Issue 1 – February 2003
www.neighbourhood.gov.uk
www.communities.gov.uk
Geddes, Mike, Governments & Communities in Partnership,
www.public-policy.unimelb.edu.au/conference06

Źródło: www.dialogspoleczny.pl