Czy projekt ”Budujemy nowy Lisków” został poprzedzony badaniami, rozeznaniem lokalnej sytuacji, możliwości, potrzeb? Czy z tego się wyłonił jakiś polski model ekonomii społecznej?

Nie było żadnych wcześniejszych badań. W tych czterech powiatach zawiązały się partnerstwa z zadaniem założenia przynajmniej jednego przedsiębiorstwa. Podjęte działania wynikały całkowicie z ich własnej inicjatywy. Jedyne, co było „podrzucone” z Warszawy, to animatorzy. To, że pod Nidzicą powstała Garncarska Wioska, to jest wynik aktywności pana Krzysztofa Margola i całego skupionego wokół niego środowiska. To, co zaczęto robić pod Ełkiem, w Prostkach i Golubiach, to też jest efekt tego, co wymyślili ludzie tworzący partnerstwo. Nikt niczego z zewnątrz nie narzucał, my tylko obserwowaliśmy to wszystko z boku chłodnym okiem..
Pierwotny zamysł był taki, by zobaczyć, czy da się coś zrobić w takiej społeczności, w której nic nie ma i nic się nie dzieje. To byłoby jednak zbyt duże ryzyko, musieliśmy więc znaleźć miejsca, gdzie byłyby jakieś lokalne struktury, dające szanse na zrealizowanie w relatywnie krótkim czasie zakładanego projektu. Natomiast celowy był wybór regionów: warmińsko-mazurskiego i lubelskiego, a wiec z jednej strony tzw. ziemie odzyskane, a z drugiej - tradycyjne społeczności, zasiedziałe z pokolenia na pokolenie. To ważny czynnik różnicujący.

Jednak wydaje się, że niektóre pomysły na działalność przedsiębiorstw społecznych, tych zakorzenionych w społecznościach lokalnych, zostały podsunięte bez rozeznania lokalnego rynku i możliwości zatrudnionych, a są to przecież długotrwale bezrobotni, na ogół bez kwalifikacji, wycofani, niepełnosprawni. Tymczasem powołane przedsiębiorstwo ma się zajmować np. rękodziełem artystycznym, do czego potrzebne są pewne zdolności i umiejętności.

Każdy przypadek trzeba by rozpatrywać z osobna. Niemniej jest prawdą, iż już w trakcie trwania projektu biznesplany przyszłych przedsiębiorstw ulegały w mniejszym lub większym stopniu zmianom. Na przykład w Prostkach pomysł z szyciem zabawek pojawił się niemal w ostatniej chwili; w efekcie nie było czasu na wcześniejsze przyuczenie zatrudnionych tam pań do szycia. Problem przedsiębiorstwa w Prostkach polega teraz nie na tym, że brak zamówień, ale że wydajność pracy jest zbyt niska. Można wiec powiedzieć, że rzeczywiście nie wszystko zostało wcześniej przemyślane. Ale też, z drugiej strony, w tychże Prostkach, i w ogóle w Ełckiem, jest jakaś odwaga działania. Tam właśnie, moim zdaniem, udało się wywołać największy efekt synergii – zakres zmian wydaje się być większy niż można było się tego spodziewać. W innych miejscach nie jest on tak duży. Dodajmy, ze w Prostkach planowane są dalsze przedsięwzięcia aktywizujące ich mieszkańców; w starej szkole, którą zajmuje spółdzielnia, ma powstać klub integracji społecznej, kawiarenka, hotelik na ostatnim piętrze.

Bardzo prężne wydało mi się przedsiębiorstwo społeczne Garncarska Wioska w Kamionce koło Nidzicy, reklamujące się mazurskim weselem jako regionalną atrakcją turystyczną. Mają wiele ciekawych pomysłów, tylko czy zostaną one zrealizowane?

Jestem optymistą, uważam, że to naprawdę nie ma znaczenia, czy w Garncarskiej Wiosce zrealizują wszystkie plany, byle się rozwijali, byle na wesela mazurskie przyjeżdżali ludzie. Tam jest świetny pomysł klastra, czyli włączenia innych przedsiębiorców czy organizacji społecznych do działania pod wspólną marką Garncarskiej Wioski.

 

Więcej informacji na stronie źródłowej:  www.sprawynauki.edu.pl